Coraz więcej osób planujących działalność zawodową lub społeczną pyta o fundację jako alternatywę dla spółki z o.o. lub jednoosobowej działalności gospodarczej. Koszty założenia są niższe, nie ma wymogu kapitału zakładowego jak w spółce, a sama struktura daje dużą elastyczność. Zanim jednak zdecydujesz się na fundację zamiast firmy, warto dokładnie zrozumieć różnice — bo fundacja rządzi się innymi prawami niż przedsiębiorstwo nastawione na zysk.
» Przeczytaj także publikację “Czym jest fundacja rodzinna?”
Fundacja a firma różnice
Fundacja jest podmiotem powołanym do realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych — nie do generowania zysku dla właściciela. To kluczowa różnica. Firma (JDG, spółka z o.o.) może wypracowywać zysk i wypłacać go wspólnikom. Fundacja nie może dystrybuować zysku wśród założycieli ani zarządu — wszystkie dochody muszą być przeznaczane na cele statutowe. Nie oznacza to jednak, że w fundacji nie można zarabiać. Fundacja może prowadzić działalność odpłatną i gospodarczą, a zarząd może pobierać wynagrodzenie — pod warunkiem że jest ono uzasadnione i zgodne ze statutem.
Kiedy fundacja jest lepszym wyborem niż firma?
Fundacja sprawdzi się lepiej niż firma w kilku konkretnych sytuacjach:
- Działalność społeczna, edukacyjna lub charytatywna — jeśli Twoja działalność służy szerszemu dobru publicznemu, fundacja jest naturalną formą prawną i otwiera drzwi do dotacji, grantów i zbiórek publicznych
- Chcesz pozyskiwać darowizny — fundacja może przyjmować darowizny od osób fizycznych i firm, które z kolei mogą je odliczać od podatku. Firma tej możliwości nie daje.
- Zależy Ci na prestiżu i wiarygodności — fundacja budzi większe zaufanie społeczne przy działalności non-profit niż spółka z o.o.
- Planujesz ubiegać się o dofinansowania unijne lub rządowe — wiele programów grantowych jest dostępnych wyłącznie dla organizacji pozarządowych, w tym fundacji
Kiedy jednak lepiej założyć firmę niż fundację?
Fundacja nie jest właściwym rozwiązaniem jeśli:
- Chcesz swobodnie wypłacać zysk — fundacja tego nie umożliwia w sposób bezpośredni
- Prowadzisz działalność czysto komercyjną bez wymiaru społecznego — urząd skarbowy i organ nadzoru mogą zakwestionować cel fundacji
- Planujesz szybko sprzedać biznes lub pozyskać inwestora — fundacja nie ma udziałów ani akcji
- Chcesz prostej i taniej w obsłudze struktury — fundacja wymaga pełnej księgowości i corocznych sprawozdań niezależnie od skali działalności
Czy w fundacji można zarabiać?
Tak — i to jest najczęściej zadawane pytanie. Prezes lub członkowie zarządu fundacji mogą pobierać wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia. Wysokość wynagrodzenia musi być uzasadniona zakresem obowiązków i nie może być rażąco wygórowana. Fundacja może też zatrudniać pracowników i korzystać z usług zewnętrznych. Jeśli fundacja prowadzi działalność gospodarczą, dochody z tej działalności są opodatkowane CIT — ale mogą być zwolnione z podatku, jeśli są w całości przeznaczone na cele statutowe.
Fundacja zamiast JDG – czy to ma sens?
Coraz częściej słyszymy od przedsiębiorców prowadzących JDG, że rozważają przejście na fundację ze względu na wysokie składki ZUS. To jednak nie jest właściwa droga — fundacja nie zwalnia z ZUS jeśli pobierasz wynagrodzenie jako pracownik fundacji. Nie jest też alternatywą dla JDG jeśli prowadzisz typową działalność usługową lub handlową bez wymiaru społecznego. Natomiast jeśli Twoja działalność ma realny wymiar społeczny i chcesz połączyć misję z zarobkowaniem — fundacja może być rozwiązaniem wartym rozważenia.
Fundacja rodzinna zamiast firmy
Fundacja rodzinna to zupełnie inny podmiot niż zwykła fundacja NGO — i warto to wyraźnie rozróżnić, bo wiele osób myli te dwa pojęcia. Fundacja rodzinna wprowadzona w Polsce od 2023 roku służy przede wszystkim ochronie majątku i sukcesji — nie działalności społecznej czy charytatywnej.
Fundacja rodzinna sprawdzi się jeśli:
- Prowadzisz firmę rodzinną i planujesz sukcesję — fundacja rodzinna pozwala zabezpieczyć majątek firmy przed rozdrobnieniem przy dziedziczeniu
- Masz znaczący majątek — nieruchomości, udziały w spółkach, inne aktywa które chcesz chronić i pomnażać dla kolejnych pokoleń
- Chcesz zapewnić regularne świadczenia członkom rodziny — np. finansowanie edukacji dzieci lub utrzymanie rodziców
- Zależy Ci na optymalizacji podatkowej przy sukcesji — wniesienie majątku do fundacji rodzinnej może być neutralne podatkowo
Czym różni się fundacja rodzinna od zwykłej fundacji?
- Cel — zwykła fundacja realizuje cele społeczne lub gospodarczo użyteczne; fundacja rodzinna służy gromadzeniu majątku i zarządzaniu nim w interesie beneficjentów (najczęściej członków rodziny)
- Beneficjenci — fundacja rodzinna wypłaca świadczenia wskazanym beneficjentom; zwykła fundacja przeznacza środki na cele statutowe
- Działalność gospodarcza — fundacja rodzinna może prowadzić ograniczoną działalność gospodarczą (np. najem, sprzedaż udziałów); zwykła fundacja może prowadzić pełną działalność gospodarczą jako działalność pomocniczą
- Opodatkowanie — fundacja rodzinna korzysta z preferencji podatkowych: CIT 15% płaci dopiero przy wypłacie świadczeń beneficjentom; na poziomie fundacji dochody są zwolnione z CIT
Zastanawiasz się czy fundacja jest odpowiednią formą dla Twojej działalności? Skontaktuj się z nami — pomożemy ocenić która struktura będzie dla Ciebie najkorzystniejsza. Oferujemy także pomoc w rejestracji fundacji i firm, jak również obsługę księgową.