Wpis zaktualizowany: 22 maja 2026 r.
Fundacje pełnią kluczową rolę w życiu społecznym, wspierając różnorodne inicjatywy i realizując ważne cele społeczne. Jednak, aby fundacja mogła działać zgodnie z prawem i efektywnie realizować swoje cele, musi przestrzegać określonych przepisów i ograniczeń. Poniżej przedstawiamy czego fundacja nie może robić zgodnie z polskim prawem — oraz co grozi za naruszenie tych zasad.
» Przeczytaj także publikację “Jak założyć fundację w Polsce – kroki, dokumenty i opłaty związane z rejestracją fundacji.”
Fundacja a działalność gospodarcza – kiedy jest dozwolona, a kiedy zakazana?
Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą, ale nie może to być jej głównym celem. Głównym celem fundacji musi być realizacja celów statutowych zgodnych z jej misją — np. działania charytatywne, edukacyjne czy kulturalne. Działalność gospodarcza jest dozwolona wyłącznie jako sposób pozyskiwania środków na realizację tych celów. Fundacja, która de facto działa jak firma nastawiona na zysk, naraża się na interwencję organu nadzoru.
Czy fundacja może wypłacać zyski założycielom i zarządowi?
Cały majątek i dochody fundacji muszą być przeznaczane wyłącznie na realizację celów statutowych. Fundator, członkowie zarządu ani pracownicy nie mogą otrzymywać udziału w zysku fundacji. Dozwolone są wynagrodzenia za pracę lub zlecenie wypłacane na podstawie umów — pod warunkiem że są zgodne z rynkowymi stawkami i uzasadnione zakresem obowiązków.
Działalność polityczna fundacji – czego zabrania prawo?
Fundacje nie mogą finansować partii politycznych ani prowadzić kampanii wyborczych na rzecz konkretnych kandydatów lub ugrupowań. Zakaz ten wynika wprost z przepisów o finansowaniu partii politycznych. Fundacja może natomiast prowadzić działalność rzeczniczą i wpływać na kształtowanie polityki publicznej — o ile jest to zgodne z jej celami statutowymi i ma charakter ogólnospołeczny, a nie partyjny.
Sprawozdania fundacji – jakie obowiązki finansowe musisz spełnić?
Fundacja jest zobowiązana do prowadzenia przejrzystej polityki finansowej i corocznego składania sprawozdań. Dotyczy to dwóch dokumentów:
- sprawozdania z działalności — składanego do ministra właściwego ze względu na cele fundacji
- sprawozdania finansowego — składanego elektronicznie do KRS przez Portal Rejestrów Sądowych
Brak sprawozdań może skutkować wszczęciem postępowania przez organ nadzoru i w skrajnych przypadkach wnioskiem o likwidację fundacji.
Działania niezgodne ze statutem – co grozi fundacji?
Każda fundacja działa na podstawie swojego statutu, który określa jej cele i zasady działania. Fundacja nie może podejmować działań sprzecznych ze statutem ani realizować celów w nim nieuwzględnionych. Jeśli fundacja chce rozszerzyć zakres działalności, musi najpierw zmienić statut i zgłosić zmianę do KRS.
Księgowość fundacji – obowiązki rachunkowe i konsekwencje ich braku
Fundacja jest zobowiązana do prowadzenia pełnej księgowości zgodnie z ustawą o rachunkowości — niezależnie od tego, czy prowadzi działalność gospodarczą. Nieprowadzenie księgowości lub prowadzenie jej w sposób nierzetelny może skutkować odpowiedzialnością karną osób odpowiedzialnych za finanse fundacji.
Jakie sankcje grożą fundacji za naruszenie przepisów?
Organ nadzoru — właściwy minister lub starosta — może w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości:
- żądać usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie
- żądać zwołania posiedzenia zarządu
- zaskarżyć uchwałę zarządu do sądu
- wystąpić do sądu z wnioskiem o likwidację fundacji, jeśli jej działalność rażąco narusza przepisy lub statut
Zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami, którzy pomogą w kwestiach prawnych związanych z prowadzeniem fundacji. Oferujemy także pomoc w rejestracji fundacji i firm, jak również obsługę księgową.