Aktualizacja: sierpień 2026
Fundacja może zarabiać — i coraz częściej to robi. Sprzedaż szkoleń, wynajem sali, prowadzenie kawiarni czy sklepu z rękodziełem pozwala uniezależnić się od dotacji i darowizn, które bywają nieregularne. Prawo na to pozwala, ale stawia konkretne warunki: zapis w statucie, minimalny majątek i osobny wpis do rejestru przedsiębiorców. Do tego dochodzą obowiązki, o których łatwo zapomnieć — w 2026 roku doszły KSeF i e-Doręczenia. Wyjaśniamy, jak to wygląda w praktyce.
» Przeczytaj także publikację “Fundacja zamiast firmy”
Czy fundacja może prowadzić działalność gospodarczą?
Tak. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach, fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów. To sformułowanie jest kluczowe — zarabianie ma być środkiem do celu, nie celem samym w sobie.
W praktyce oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, działalność gospodarcza nie może dominować nad statutową — jest wobec niej pomocnicza. Po drugie, zysk nie podlega podziałowi: nie trafia do fundatora ani zarządu w formie dywidendy czy premii, tylko wraca na cele statutowe albo na rozwój samej działalności.
Warto natomiast wiedzieć, że przedmiot działalności gospodarczej nie musi pokrywać się z celami statutowymi. Fundacja edukacyjna może wynajmować posiadaną nieruchomość, o ile dochód przeznaczy na swoją misję.
Jakie warunki musi spełnić fundacja z działalnością gospodarczą?
Są trzy warunki — i wszystkie trzeba spełnić łącznie:
- Zapis w statucie — możliwość prowadzenia działalności gospodarczej musi wynikać ze statutu, wraz ze wskazaniem jej zakresu (kody PKD). Statut nie musi przesądzać, że fundacja tę działalność podejmie — można zapisać samą możliwość i pozostawić decyzję zarządowi lub radzie.
- Minimum 1000 zł — wartość środków majątkowych przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być niższa niż tysiąc złotych. To kwota odrębna od funduszu założycielskiego. Zakładając fundację z działalnością gospodarczą, fundator wnosi fundusz powiększony o co najmniej 1000 zł i rozdziela te części w akcie fundacyjnym.
- Wpis do rejestru przedsiębiorców KRS — obok wpisu w rejestrze stowarzyszeń. Od 1 lipca 2021 r. wniosek składa się wyłącznie elektronicznie, przez Portal Rejestrów Sądowych. Wnioski papierowe nie są rozpatrywane. Dopiero od momentu wpisu fundacja może legalnie zacząć działalność gospodarczą.
Jeśli fundacja już działa, a dopiero teraz chce zacząć zarabiać — konieczna jest zmiana statutu, uchwała i osobne postępowanie rejestrowe. Dlatego decyzję najlepiej podjąć jeszcze na etapie pisania statutu.
Działalność odpłatna a gospodarcza — czym się różnią?
To rozróżnienie sprawia organizacjom najwięcej problemów, a decyduje o tym, czy w ogóle trzeba iść do rejestru przedsiębiorców.
Ustawa o działalności pożytku publicznego pozwala fundacjom prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego — czyli pobierać opłaty za działania statutowe bez rejestrowania działalności gospodarczej. Warunek jest jeden: wynagrodzenie nie może przewyższać kosztów.
Działalność odpłatna staje się gospodarczą (a więc wymaga rejestracji), gdy:
- przychód z niej przewyższa koszty jej prowadzenia, albo
- przeciętne miesięczne wynagrodzenie osoby zatrudnionej przy tej działalności — za ostatnie 3 miesiące — przekroczy trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw
Dla wielu małych fundacji działalność odpłatna jest rozwiązaniem wystarczającym i dużo prostszym. Wymaga jednak zapisów w statucie i rachunkowego wyodrębnienia.
Jakie podatki płaci fundacja prowadząca działalność gospodarczą?
CIT. Fundacja jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych — 19%, a 9% dla małych podatników i w pierwszym roku działalności. Kluczowe jest jednak zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT: dochód przeznaczony i faktycznie wydatkowany na cele statutowe z katalogu ustawowego (m.in. działalność naukowa, oświatowa, kulturalna, dobroczynna, ochrona zdrowia) jest zwolniony z podatku — niezależnie od źródła.
Uwaga na dwie pułapki: zwolnienie dotyczy dochodu przeznaczonego na cele statutowe, a nie na samą działalność gospodarczą. I liczy się nie deklaracja, tylko rzeczywiste wydatkowanie — urząd skarbowy może to weryfikować wstecz.
VAT. Od 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł rocznie (wcześniej 200 000 zł). Organizacje, które przekroczyły 200 tys. zł w 2025 r., ale zmieściły się w 240 tys. zł, mogły wrócić do zwolnienia od 2026 r. Niezależnie od tego część usług typowych dla fundacji — edukacyjne, kulturalne, opieki zdrowotnej — korzysta ze zwolnień przedmiotowych, gdzie limit obrotu nie ma znaczenia.
Kasa fiskalna. Wbrew częstemu przekonaniu, kasa nie jest obowiązkowa od pierwszej złotówki. Obowiązek dotyczy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności i rolników ryczałtowych, ale obowiązuje zwolnienie do limitu 20 000 zł obrotu rocznie — przedłużone do 31 grudnia 2027 r. Przy rozpoczęciu sprzedaży w trakcie roku limit liczy się proporcjonalnie.
Jest jednak lista towarów i usług, przy których żadne zwolnienie nie działa — kasa jest obowiązkowa od pierwszej sprzedaży. To m.in. usługi gastronomiczne, fryzjerskie, kosmetyczne czy wstęp na dyskoteki. Jeśli fundacja planuje taką sprzedaż, kasę trzeba przewidzieć od startu.
KSeF w fundacji — obowiązek od 2026 roku
Krajowy System e-Faktur obejmuje organizacje pozarządowe na tych samych zasadach co firmy:
- od 1 lutego 2026 r. — najwięksi podatnicy (obrót powyżej 200 mln zł w 2024 r.)
- od 1 kwietnia 2026 r. — wszyscy pozostali podatnicy VAT, w tym zwolnieni podmiotowo
- od 1 stycznia 2027 r. — mikroprzedsiębiorcy, czyli sprzedaż poniżej 10 tys. zł miesięcznie
Co ważne: nawet fundacja, która sama nie wystawia faktur, odbiera je już przez KSeF od dużych dostawców — energii, gazu czy telekomunikacji. Faktura jest uznana za wystawioną dopiero po przyjęciu przez system, a błąd poprawia się wyłącznie fakturą korygującą.
Księgowość i pozostałe obowiązki
- Pełna księgowość — fundacja z działalnością gospodarczą prowadzi księgi rachunkowe zgodnie z ustawą o rachunkowości. Uproszczona ewidencja przychodów i kosztów (UEPiK) pozostaje niedostępna dla organizacji z działalnością gospodarczą — mimo że limit przychodów podniesiono do 1 mln zł, a krąg uprawnionych poszerzono. To bardzo częste nieporozumienie.
- Wyodrębnienie rachunkowe — trzeba oddzielnie ewidencjonować działalność gospodarczą, statutową nieodpłatną i odpłatną
- e-Doręczenia — obowiązkowe dla organizacji w rejestrze przedsiębiorców. Z dniem 1 stycznia 2026 r. skończył się okres przejściowy, w którym dopuszczalna była korespondencja tradycyjna. Urzędy wysyłają pisma w pierwszej kolejności na adres do e-Doręczeń, a założenie skrzynki jest bezpłatne.
- Kody PKD 2025 — organizacje z działalnością gospodarczą zarejestrowane przed 1 stycznia 2025 r. mają czas na aktualizację kodów do 31 grudnia 2026 r. Warto połączyć tę zmianę z inną planowaną zmianą w KRS, żeby nie płacić dwa razy.
- Sprawozdawczość — sprawozdanie finansowe w formie elektronicznej, sprawozdanie z działalności do ministra nadzorującego, zgłoszenie do CRBR, JPK
Czy warto rejestrować działalność gospodarczą w fundacji?
Działalność gospodarcza daje realną niezależność finansową, ale kosztuje: pełna księgowość, rejestr przedsiębiorców, KSeF, e-Doręczenia i wyższe ryzyko kontroli. Przy niewielkiej skali przychodów działalność odpłatna pożytku publicznego bywa rozwiązaniem tańszym i całkowicie wystarczającym.
Jeśli natomiast planujesz stałą sprzedaż, obrót powyżej kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie albo działalność wykraczającą poza to, co da się rozliczyć „po kosztach” — rejestracja działalności gospodarczej jest właściwą drogą. Najlepiej przewidzieć ją już na etapie statutu.
Zastanawiasz się, czy Twoja fundacja powinna zarejestrować działalność gospodarczą, czy wystarczy działalność odpłatna? Skontaktuj się z nami — pomożemy dobrać rozwiązanie i przygotować statut. Oferujemy także rejestrację fundacji oraz obsługę księgową.